Hỏi Đạo Tuổi Trẻ: Suy Ngẫm Từ Tuần Văn Hóa Thanh niên Trung Quốc – ASEAN 2025

Ngày 25.09.2025, tôi rất vinh dự được tham dự Lễ khai mạc Tuần Văn hóa Thanh niên Trung Quốc – ASEAN 2025 tại Bắc Kinh.

Trong hơn ba thập niên qua, quan hệ giữa Trung Quốc và ASEAN đã phát triển từ đối thoại sang đối tác chiến lược toàn diện, trở thành một trong những hình mẫu thành công nhất của hợp tác khu vực tại châu Á – Thái Bình Dương. Dù thế giới đang trải qua nhiều biến động, từ cạnh tranh địa chính trị đến những thách thức kinh tế và công nghệ, điều khiến tôi lạc quan là cả hai bên vẫn luôn duy trì mong muốn giải quyết khác biệt thông qua đối thoại và hợp tác.

Với tư cách là một thanh niên ASEAN đang học tập tại Trung Quốc, tôi luôn tin rằng tương lai của quan hệ Trung Quốc – ASEAN không chỉ được quyết định bởi các hiệp định hay các nhà lãnh đạo, mà còn được định hình bởi những kết nối giữa con người với con người, đặc biệt là giữa thế hệ trẻ.

Trong khuôn khổ chương trình, tôi có cơ hội tham gia một phiên đối thoại liên thế hệ với chủ đề:

“Hỏi đạo tuổi trẻ: Tiến bước theo ánh sáng – Tương lai chung của thanh niên Trung Quốc và ASEAN.”

Một trong những câu hỏi được đặt ra là:

Là thành viên của thế hệ trẻ, bạn mong muốn tham gia vào những lĩnh vực hợp tác nào giữa Trung Quốc và ASEAN? Những phẩm chất và kỹ năng nào là cần thiết để thế hệ trẻ có thể đóng góp nhiều hơn cho hợp tác Trung Quốc – ASEAN cũng như sự phát triển của Nam bán cầu (Global South)?

Đó là một câu hỏi khiến tôi suy nghĩ rất nhiều.

Con người là nền tảng của hợp tác bền vững

Trong phần chia sẻ của mình, tôi nhắc đến một câu ngạn ngữ nổi tiếng của Trung Quốc:

“Muốn thịnh vượng một năm thì trồng lúa.
Muốn thịnh vượng mười năm thì trồng cây.
Muốn thịnh vượng trăm năm thì trồng người.”

Theo tôi, đây không chỉ là một triết lý về giáo dục mà còn là một triết lý về hợp tác quốc tế. Niềm tin, sự thấu hiểu và tình bạn giữa các dân tộc chính là nền tảng bền vững nhất cho hòa bình và phát triển lâu dài. Mỗi chương trình trao đổi sinh viên, mỗi cuộc đối thoại văn hóa và mỗi tình bạn xuyên biên giới đều là một khoản đầu tư cho tương lai. Bởi vậy, nếu được lựa chọn một lĩnh vực mà tôi muốn tiếp tục đóng góp trong hợp tác Trung Quốc – ASEAN, đó sẽ là giao lưu nhân dân và giao lưu văn hóa.

Ngôn ngữ là cây cầu ngắn nhất

Tôi cho rằng một trong những năng lực quan trọng nhất đối với thế hệ trẻ hiện nay là khả năng giao tiếp liên văn hóa.

Trong một thế giới ngày càng kết nối, việc hiểu và tôn trọng sự khác biệt quan trọng không kém bất kỳ kỹ năng chuyên môn nào. Một trong những con đường hiệu quả nhất để xây dựng năng lực đó chính là học ngôn ngữ và tìm hiểu văn hóa của nhau. Ngôn ngữ là cây cầu ngắn nhất đưa con người đến gần nhau hơn.

Là một người yêu thích du lịch, tôi luôn khuyến khích các bạn trẻ Trung Quốc và ASEAN đi nhiều hơn, trải nghiệm nhiều hơn và tiếp xúc trực tiếp với cộng đồng địa phương thay vì chỉ hiểu về nhau qua sách báo hay mạng xã hội.

Tôi nhớ một trải nghiệm đặc biệt vào năm ngoái. Thay vì bay từ Việt Nam trở lại Trung Quốc như thường lệ, tôi quyết định đi đường bộ qua cửa khẩu Tịnh Tây (Jingxi) ở Quảng Tây. Tại cửa khẩu, tôi nhìn thấy biểu tượng ASEAN rất lớn được đặt ngay trước mắt. Khoảnh khắc ấy mang lại cho tôi cảm giác rất rõ ràng về sự kết nối giữa Trung Quốc và ASEAN.

Ngay sau đó, một gia đình người Trung Quốc mà tôi tình cờ gặp đã chủ động cho tôi đi nhờ xe từ cửa khẩu vào thành phố và còn giúp tôi tìm khách sạn phù hợp. Đó chỉ là một hành động rất nhỏ. Nhưng chính sự tử tế ấy khiến tôi cảm nhận sâu sắc rằng tình hữu nghị giữa các quốc gia luôn bắt đầu từ những cử chỉ giản dị giữa những con người bình thường.

Tư duy phản biện trong thời đại số

Bên cạnh năng lực giao tiếp liên văn hóa, tôi cho rằng thế hệ trẻ ngày nay cần đặc biệt chú trọng đến tư duy phản biện.

Chúng ta đang sống trong thời đại của trí tuệ nhân tạo, thuật toán và mạng xã hội. Thông tin chưa bao giờ phong phú như hiện nay, nhưng đồng thời cũng chưa bao giờ phức tạp như vậy. Tin giả, thông tin sai lệch và các định kiến trên không gian mạng có thể nhanh chóng tạo ra hiểu lầm giữa các quốc gia và các cộng đồng. Nếu không biết cách kiểm chứng thông tin và suy nghĩ độc lập, chúng ta rất dễ trở thành nạn nhân của những định kiến hoặc những câu chuyện phiến diện.

Tôi tin rằng tư duy phản biện không chỉ giúp chúng ta tiếp cận sự thật một cách khách quan hơn, mà còn giúp bảo vệ niềm tin, sự tôn trọng và khả năng đối thoại giữa các nền văn hóa.

Từ nhận thức đến hành động

Tuy nhiên, hiểu biết thôi là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là hành động.

Chúng ta thường nghĩ rằng đóng góp cho hòa bình hay hợp tác quốc tế là điều gì đó rất lớn lao. Nhưng trên thực tế, mọi hành trình đều bắt đầu từ những bước đi rất nhỏ.

Đó có thể là học thêm một ngoại ngữ. Đó có thể là kết bạn với một người đến từ một nền văn hóa khác. Đó có thể là tham gia một chương trình trao đổi quốc tế. Hoặc đơn giản là sẵn sàng lắng nghe một góc nhìn khác với góc nhìn của mình. Khi được thực hiện bằng sự chân thành và cam kết đối với một tương lai chung, những hành động nhỏ ấy có thể tạo nên những thay đổi rất lớn.

Tương lai thuộc về thế hệ biết đối thoại

Năm 2023, khi đề xuất Sáng kiến Văn minh Toàn cầu, Chủ tịch Tập Cận Bình đã nhấn mạnh rằng các quốc gia cần thúc đẩy bình đẳng, học hỏi lẫn nhau, đối thoại và bao dung giữa các nền văn minh; để giao lưu vượt qua xa cách, học hỏi vượt qua xung đột và bao dung vượt qua tâm lý ưu việt.

Dù đến từ những quốc gia khác nhau, tôi tin rằng thế hệ trẻ Trung Quốc và ASEAN đang chia sẻ nhiều khát vọng chung: mong muốn phát triển, hòa bình, cơ hội và một tương lai bền vững hơn.

Tương lai của quan hệ Trung Quốc – ASEAN sẽ không chỉ được xây dựng trong các phòng họp hay trên bàn đàm phán. Nó sẽ được xây dựng trong các lớp học, những chuyến đi, những cuộc trò chuyện, những dự án hợp tác và những tình bạn được hình thành giữa các bạn trẻ hôm nay.

Với tư cách là một thanh niên ASEAN, tôi hy vọng mình có thể tiếp tục đóng vai trò như một cây cầu nhỏ kết nối Trung Quốc và ASEAN. Bởi tôi luôn tin rằng, trước khi các quốc gia trở thành đối tác, con người cần trở thành bạn bè.

Và mọi tình bạn đều bắt đầu từ đối thoại.