Đối thoại về tương lai ASEAN – Trung Quốc: Vai trò của thế hệ trẻ trong xây dựng lòng tin và hợp tác

Tháng 6 năm 2024, tôi có cơ hội tham dự Diễn đàn Quan hệ Tương lai ASEAN – Trung Quốc tại Jakarta với tư cách là đại diện của chương trình Học bổng Lãnh đạo Trẻ ASEAN – Trung Quốc (ASEAN-China Young Leaders Scholarship – ACYLS) và cũng là một trong các diễn giả thảo luận chủ đề: “Kết nối từ trái tim, hướng tới Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ASEAN – Trung Quốc bền chặt hơn”.

Diễn đàn quy tụ các nhà hoạch định chính sách, học giả, chuyên gia và đại diện thanh niên đến từ ASEAN và Trung Quốc để cùng thảo luận về tương lai của một trong những mối quan hệ quan trọng nhất tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Trong phần chia sẻ của mình, tôi tập trung vào một câu hỏi mà tôi luôn quan tâm:

Thanh niên có thể đóng vai trò gì trong việc định hình tương lai quan hệ ASEAN – Trung Quốc?

Là một nghiên cứu sinh Việt Nam đang học tập tại Bắc Kinh, tôi nhận thấy rằng những con số về thương mại, đầu tư hay các hiệp định hợp tác chỉ là một phần của câu chuyện. Đằng sau những thành tựu đó là sự hiểu biết, lòng tin và những kết nối giữa con người với con người.

Chương trình ACYLS đã mang đến cho tôi cơ hội sống trong hai thế giới song song. Một bên là môi trường học thuật quốc tế với sinh viên đến từ hơn 150 quốc gia tại trường Đại học UIBE. Bên còn lại là những trải nghiệm trực tiếp với đời sống và văn hóa Trung Quốc thông qua các hoạt động cộng đồng, giao lưu văn hóa và những cuộc gặp gỡ thường ngày.

Chính từ những trải nghiệm đó, tôi càng tin rằng giao lưu nhân dân không phải là phần bổ sung cho quan hệ quốc tế, mà là một trong những nền tảng quan trọng nhất của nó.

Tại diễn đàn, tôi chia sẻ rằng truyền thông, giáo dục, văn hóa và các chương trình trao đổi thanh niên có thể góp phần xây dựng sự thấu hiểu giữa các xã hội. Và chính sự thấu hiểu ấy sẽ tạo nên lòng tin – nền tảng cho những quan hệ hợp tác bền vững trong tương lai.

Một trong những trải nghiệm có ảnh hưởng lớn đến suy nghĩ của tôi là chuyến đi tới Khúc Phụ, Sơn Đông, quê hương của Khổng Tử. Tại đây, tôi có dịp tìm hiểu sâu hơn về tư tưởng Nho gia và đặc biệt ấn tượng với hai khái niệm:

天下大同 – Thiên hạ đại đồng, một thế giới hòa hợp.

厚德载物 – Lấy đức dày nâng đỡ vạn vật.

Đối với tôi, đây không chỉ là những triết lý cổ xưa mà còn là những gợi mở quan trọng cho việc suy nghĩ về phát triển quốc tế trong thế kỷ XXI.

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với cạnh tranh địa chính trị, biến đổi khí hậu, xung đột và những thay đổi nhanh chóng của công nghệ, thanh niên không chỉ cần kiến thức và kỹ năng, mà còn cần lòng trắc ẩn, tinh thần trách nhiệm và khả năng hợp tác xuyên biên giới.

Kết thúc phần phát biểu, tôi chia sẻ một hình ảnh đã gắn bó với mình trong nhiều năm: cây tre.

Tre xuất hiện trong nhiều nền văn hóa của ASEAN và Trung Quốc. Trong văn hóa Trung Hoa, tre tượng trưng cho phẩm chất của người quân tử. Trong văn hóa Việt Nam, tre biểu tượng cho sự kiên cường, đoàn kết và khả năng thích ứng. Tại Indonesia, cây tre hiện diện trong tiếng đàn Angklung, thể hiện tinh thần hòa hợp và cộng tác.

Tôi tin rằng thế hệ trẻ ASEAN và Trung Quốc có thể học được rất nhiều từ hình ảnh ấy: biết vươn lên nhưng không kiêu ngạo, biết linh hoạt nhưng không đánh mất giá trị cốt lõi, biết cạnh tranh nhưng không quên hợp tác.

Nhìn lại cuộc đối thoại tại Jakarta, điều đọng lại trong tôi không phải là những bài phát biểu hay những số liệu kinh tế, mà là niềm tin rằng tương lai của quan hệ ASEAN – Trung Quốc sẽ không chỉ được quyết định bởi các chính phủ hay các hiệp định, mà còn bởi những kết nối giữa con người với con người, giữa những người trẻ đang cùng nhau học hỏi, chia sẻ và xây dựng lòng tin cho thế hệ tiếp theo.